Chủ tịch FIA gánh trọn cơn thịnh nộ sau án phạt Zandvoort: Không phải sự cố cờ vàng, mà là cuộc chiến bộ tộc

Vào vòng đua đầu tiên tại Zandvoort, khi Max Verstappen đâm vào hàng rào và để lại những mảnh vỡ trên đường, màn hình chính thức chỉ sáng lên hai tiếng 'Yellow Flag'. Trong khoảng tối kỹ thuật số ấy, Franco Colapinto và Arvid Lindblad đã vượt qua một đối thủ. Hai án phạt drive-through giáng xuống họ như một lời kết tội không thể kháng án. Tôi từng tin vào bảng số, cho đến khi bảng số bị xé toạc bởi một pha phản công. Bởi vì ngay sau khi lá cờ vàng hạ xuống và vòng đua kết thúc, không ai còn bàn về việc ai nhanh hơn ai. Tất cả những gì họ nói đến là một thứ khác: bộ tộc của bạn là ai, và chiếc hộ chiếu của bạn nặng bao nhiêu gram? Với tư cách là một nhà bình luận thể thao ngắn, tôi đã chứng kiến rất nhiều cơn thịnh nộ trong các cuộc họp báo sau chặng đua, nhưng hiếm khi có một sự việc ở vòng 1 lại tạo ra một uy lực chính trị lớn đến vậy. Colapinto, tay đua của Alpine, và Lindblad, tài năng trẻ của Racing Bulls, đều bị phạt vì vượt xe dưới tín hiệu cờ vàng – một quy định bất di bất dịch của Ủy ban Thể thao Quốc tế (FIA). Cả hai đều lên tiếng bác bỏ quyết định. Alpine và Racing Bulls đứng sau học trò của mình, khẳng định rằng thời điểm phản ứng trước vụ tai nạn của Verstappen là quá ngắn để có thể phán xét bằng mắt thường. Bên ngoài đường đua, Argentina như phát điên. Colapinto là một biểu tượng quốc gia mới, một người hùng mà họ luôn chờ đợi kể từ thời huyền thoại Fangio. Một giám đốc điều hành của nhà tài trợ cho anh ấy đã lên mạng xã hội chất vấn trực tiếp tính liêm chính của FIA, buộc tội họ thiên vị một cách ngầm hiểu. Họ nhìn thấy một 'thế lực chống Argentina'. Còn ở Anh, nơi tôi đang sống và làm việc, lại vang lên một câu chuyện ngược lại một cách kỳ lạ: họ tin rằng FIA đang chống lại người Anh, và Lindblad chính là nạn nhân mới nhất của một âm mưu trừng phạt được dàn dựng kỹ càng. Đây không còn là chuyện của một tấm biển vàng nữa. Mohammed Ben Sulayem, Chủ tịch FIA, hiểu rõ điều này hơn ai hết. Khi ông bước ra và nói: 'Họ nghĩ chúng tôi chống lại người Anh', ông vừa xác nhận rằng mình đã nhận được những lời phàn nàn tương tự từ xứ sở sương mù ngay sau khi nhận được lời phàn nàn từ Argentina. Sự đối xứng này chính là điểm mù thể thao lớn nhất mà tôi từng thấy. F1 là một môn thể thao vốn sinh ra từ dữ liệu. Lốp xe, nhiệt độ, tốc độ, tỉ lệ xuống ga, quỹ đạo di chuyển. Nhưng khi một vụ va chạm xảy ra ở vòng 1 và các giám sát viên phải đưa ra phán quyết, họ lại không công bố dữ liệu đó. Họ nói rằng họ nhìn thấy điều gì đó trên camera, nhưng họ giữ băng ghi hình cho riêng mình. Trong khoảng trống minh bạch chết người đó, mọi tầng lớp khán giả tự dệt nên một 'chân lý' cho chính họ. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, điều tôi thấy ở những sự cố kiểu này không phải là một lỗi kỹ thuật của người vi phạm, mà là một sự sụp đổ về niềm tin. Khi bạn không có con số cụ thể để bảo vệ một quyết định, bạn sẽ dùng huyết thống và địa danh để phán xét người đưa ra quyết định đó. Và đó là lúc xã hội học xâm chiếm đường đua. Tôi nhìn vào động thái của Ben Sulayem, người đàn ông đến từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Ông ấy không gọi điện cho các giám sát viên tranh cãi. Ông ấy gọi điện cho Franco Colapinto. Ông ấy cam kết sẽ nói chuyện trực tiếp với tay đua Argentina ngay sau khi cơn bão bùng lên. Hành động đó nói lên tất cả về trật tự quyền lực trong bộ môn này. Không phải để xem lại băng hình, không phải để công bố thông tin dữ liệu về tốc độ và vị trí của hai chiếc xe. Đó là một động thái chính trị thuần túy, một nỗ lực dập lửa trước khi ngọn lửa thiêu rụi cả ngôi nhà. Một nhà tài trợ Argentina đang la hét, một nhóm người hâm mộ đang la hét, ông ấy phải dỗ dành họ trước khi họ kéo cả lá cờ xuống. Nhưng liệu một thứ gọi là công lý có thể được thương lượng qua một cuộc điện thoại hay không? Liệu một quyết định thể thao có thể bị bẻ cong bởi thành phần cổ động viên trên khán đài hay không? Tôi nhớ lại khoảnh khắc khi truyền hình Anh quay cảnh một nhà tài trợ của Colapinto gào lên trên mạng xã hội. Anh ta không viết rằng Colapinto vô tội. Anh ta viết rằng FIA là một tổ chức thối nát. Đây là một kiểu cáo buộc vô cùng nguy hiểm vì nó bỏ qua hoàn toàn sắc thái. Nó biến câu chuyện từ một sự việc nhỏ thành một cuộc chiến tổng lực giữa các nền văn hóa. Khi bạn nhìn vào cách FIA đối xử với các giám sát viên, bạn sẽ thấy họ là những người vô danh. Họ không được trả lương để giải trình, họ không được trả lương để xuất hiện trên sóng truyền hình. Họ chỉ là những 'bóng ma' đưa ra phán quyết rồi lặng lẽ rời đi, để lại hậu quả cho các đội đua hứng chịu. Và khi tôi nhìn sân trống trải, nơi không có khán giả chứng kiến, tôi nghe rõ tiếng thở của trái bóng – nhưng ở đây, thứ tôi nghe được là tiếng thở dài của chính nền công nghiệp trị giá hàng tỷ đô la này. Tiếng thở đó phát ra từ một mâu thuẫn không thể hóa giải: F1 tuyên bố mình là môn thể thao chính xác nhất hành tinh, nhưng lại đưa ra những phán quyết mang tính ẩn dụ nhiều hơn là khoa học. Điều thú vị là Ben Sulayem nói rằng ông đã nghe than phiền 'chống người Anh' từ chính nước Anh. Ở đó, Arvid Lindblad là một nét vẽ mới đầy hứa hẹn. Anh ta là một tài năng trẻ người Anh đang nuôi mộng tiếp bước các huyền thoại như Hamilton và Norris. Với người hâm mộ Anh, Lindblad bị phạt vì chạy dưới cờ vàng nghĩa là một âm mưu của những kẻ ngoài cuộc nhằm kìm hãm sự trỗi dậy của họ. Còn với người Argentina, Colapinto chính là vị cứu tinh cuối cùng của nền đua xe đã không có siêu sao kể từ thời Fangio. Họ nghĩ rằng 'châu Âu' ghét họ, ghét văn hóa nồng nhiệt của họ, ghét cách họ ăn mừng cuồng nhiệt. Nhưng sự thật nằm ở đâu? Tôi từng chứng kiến những pha xử lý gây tranh cãi trong bóng đá, môn thể thao mà tôi từng mổ xẻ bằng kính hiển vi xã hội học. Ở đó, khi một trọng tài bắt lỗi một cầu thủ Argentina gặp phải cầu thủ Anh, người ta sẽ không bao giờ nói rằng trọng tài thiên vị quốc gia này. Người ta chỉ nói rằng trọng tài sai. Nhưng trong F1, vì thiếu dữ liệu công khai, người ta sẽ nói 'tổ chức này chống lại quốc gia của tôi'. Đó là thứ tôi gọi là sự ma quỷ hóa cấu trúc. Và nó sẽ giết chết môn thể thao này nếu chúng ta cứ ngoảnh mặt làm ngơ. Nước Anh không tầm thường, chỉ là họ giấu sự vĩ đại dưới lớp áo hoài nghi. Nhưng ở đây, cả hai phía đều mặc chiếc áo của sự nghi ngờ mù quáng, và họ không còn nhìn thấy đường đua nữa. Họ chỉ nhìn thấy những chiếc bóng của định kiến. Nhưng bây giờ, để chơi trò phản biện, tôi phải tự hỏi: Nếu người Anh đúng thì sao? Nếu có một liên minh ngầm chống lại họ thật, thì điều gì sẽ xảy ra? Và câu trả lời của tôi khiến tôi phải rùng mình một chút: Vì sao một tổ chức như FIA lại phải hứng chịu những lời buộc tội mang tính chủng tộc và quốc tịch như vậy? Bởi vì họ đã cho phép điều đó xảy ra ngay từ đầu. Khi Ben Sulayem quyết định gọi điện 'trấn an' Colapinto chỉ vì cậu ấy đến từ Argentina, ông ấy vô tình thừa nhận rằng quốc tịch của tay đua có trọng lượng trong việc xử lý pháp lý. Nếu ông ấy gọi điện cho một tay đua người Anh vì một án phạt tương tự, người Argentina sẽ gào lên rằng ông ấy thiên vị nước Anh. Vậy ra chính ông ấy đã biến một quyết định của ban giám sát thành một cuộc đấu giữa các sắc tộc. Tôi có thể sai, nhưng tôi tin rằng sai lầm lớn nhất của FIA không phải là phạt Colapinto, mà là đã phản ứng với tiếng ồn của đám đông thay vì phản ứng với bằng chứng. Kẻ lạ mặt không cần vé, họ tự mở cánh cửa bằng đôi chân của mình. Và ở đây, cánh cửa đó dẫn vào một mê cung mà bất kỳ ai cũng có thể nhìn vào nhưng không ai có thể nhìn thấu. Nếu không công bố dữ liệu, mọi phán quyết sẽ mãi mãi bị xem là một màn kịch chính trị. Chương trình cải cách giám sát viên mà Ben Sulayem vừa công bố – yêu cầu các Câu lạc bộ Thể thao Ô tô Quốc gia (ASN) đề cử người để luân chuyển và đào tạo – nghe có vẻ tiến bộ, nhưng tôi đoán nó sẽ tạo ra nhiều sự hỗn loạn hơn trong ngắn hạn. Bởi vì mỗi vùng đất có một cách hiểu khác nhau về từ 'vượt xe'. Một giám sát viên đến từ châu Á sẽ ra phán quyết khác một giám sát viên đến từ châu Âu, không phải vì họ kém cỏi, mà vì văn hóa đua xe của họ khác nhau. Kết quả là, điều tôi dự đoán là những tranh cãi sẽ không biến mất; chúng sẽ di dời đến những địa điểm mới, với những gương mặt mới. Tuy nhiên, nó cũng là một cơ hội. Nếu FIA thực sự muốn chấm dứt 'cuộc chiến bộ tộc' này, họ phải chiến đấu với chính nỗi sợ hãi của mình và công bố mọi dữ liệu có thể công bố. Hãy để các giám sát viên giải thích bằng số liệu, không phải bằng lời xin lỗi. Tiếng vỗ tay trong sân trống còn chân thật hơn cả bài hát của đám đông, bởi vì nó chỉ xuất hiện khi có một lý do thực sự, còn bài hát kia thì được hát theo bản năng sinh tồn của bộ tộc.