Việt Nam 0-2 Nhật Bản sau hiệp một: Bảng E chỉ còn một suất, và bài toán hiệu số bắt đầu

Ba giờ sáng ở Valencia mưa. Tiếng mưa ngoài cửa sổ trùng nhịp với tiếng mưa trong tai nghe truyền về từ Iwata, nơi đội tuyển nữ Việt Nam đóng quân trước trận gặp Nhật Bản. Tôi ngồi cách màn hình máy tính một mét rưỡi, nhưng đủ để thấy hơi thở của trận đấu. Phút 43, bảng tỷ số nhảy lên 0-2. Trong nhóm Telegram ba trăm người của tôi, một anh ở Hải Phòng gõ bốn chữ: “Thôi, giữ sức đi.” Một chị ở Quy Nhơn gõ lại: “Không, cứ đá tử tế.” Không ai chửi cầu thủ. Không ai khen ai. Cả nhóm im, như đang nghe tiếp.

Trên VTV6, bình luận viên đọc đội hình hai bên lần thứ hai, giọng đã chùng. Tôi ghi vào sổ tay bốn dòng: mưa, 22-23 độ, mặt sân trơn, bàn thua đến ở khoảnh khắc bóng đổi chủ. Hết. Phần còn lại tôi để trống, vì tôi viết chậm hơn một nhịp tim để không bỏ sót khoảnh khắc giày chạm cỏ.

Bảng E đang chơi một ván cờ khác

Đây là lượt thứ hai của bảng E môn bóng đá nữ. Bảng có bốn đội: Nhật Bản, Việt Nam, Thái Lan, Trung Hoa Đài Bắc. Lượt đầu, Nhật Bản đè bẹp Thái Lan 8-0, còn Việt Nam thua Trung Hoa Đài Bắc 1-2. Hai kết quả đó đặt bảng đấu vào một trạng thái mà không ai trong nhóm của tôi muốn: đội chủ nhà đi trước một tầng, ba đội còn lại giành nhau một suất.

Nhật Bản vô địch bóng đá nữ ở hai kỳ Đại hội Thể thao châu Á gần nhất. Họ đá trên đất mình, tập ở Shizuoka, quen khí hậu và quen mặt sân. Việt Nam sang Nhật với một mục tiêu được nói thẳng trong các buổi họp báo: hạn chế số bàn thua trước Nhật Bản, rồi quyết định mọi thứ ở lượt cuối gặp Thái Lan.

Buổi tập trước trận bị rút ngắn vì mưa. Phần còn lại dành cho yêu cầu chiến thuật, xem băng hình đối thủ và bài tập phối hợp giữa các tuyến. Với tôi, đó là kiểu giáo án quen thuộc của một đội chuẩn bị dựng khối phòng ngự thấp.

Theo bản tin trực tiếp, đội hình Việt Nam có Trần Thị Thùy Trang trong khung thành, Hoàng Thị Loan ở trung tâm hàng thủ, Nguyễn Thị Thanh Nhã phía trên. Huỳnh Như không có mặt trong đội hình xuất phát. Về phía Nhật Bản, hai cái tên đáng chú ý nhất vẫn là Mina Tanaka và Yui Hasegawa.

Ở Valencia, tôi xem qua VTV6. Báo Dân trí chạy tường thuật văn bản song song, và tôi mở cả hai tab cạnh nhau. Một chi tiết tôi để ngỏ: tên huấn luyện viên trưởng đội nữ Việt Nam xuất hiện trong một vài bản tin không khớp với hình dung chung của tôi về ban huấn luyện đội tuyển nữ. Tôi không đưa tên đó vào bài cho tới khi có xác nhận. Nghề này dạy tôi rằng một cái tên sai làm hỏng cả một đoạn phân tích đúng.

Năm trận, không bàn thắng, hai mươi ba bàn thua

Một thống kê đủ để định hình cả trận đấu: năm lần gặp Nhật Bản gần nhất, Việt Nam không ghi được bàn nào và thủng lưới 23 lần, trung bình 4,6 bàn mỗi trận. Lần gặp nhau gần nhất kết thúc 0-4.

Khoảng cách giữa hai đội không nằm ở phong độ. Nó nằm ở cấu trúc. Khi một đội không thể đưa bóng qua vạch giữa sân, đội bạn được phép dâng cao mà không phải trả giá. Hậu vệ biên Nhật Bản đá như tiền vệ cánh. Vòng vây quanh khung thành Việt Nam dày thêm mỗi phút, và mỗi phút dày thêm là một phút đội phòng ngự phải chạy nhiều hơn người ta tưởng.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở nhiều giải nữ châu Á, đội nào bước vào trận với kế hoạch chỉ để chịu đựng thường mất bóng ở đúng khoảnh khắc mà họ chuẩn bị kỹ nhất: ngay sau khi giành được bóng. Giành bóng xong không biết làm gì, chuyền ngang, mất bóng, và đối thủ tấn công vào một hàng thủ chưa kịp dãn ra.

Đọc buổi tập để đoán ý đồ

Buổi tập bị rút ngắn vì mưa, tập trung vào yêu cầu chiến thuật, xem băng hình đối thủ và cải thiện phối hợp giữa các tuyến. Bài tập phối hợp giữa các tuyến gần như luôn là bài tập của một khối phòng ngự: giữ đúng khoảng cách dọc giữa hậu vệ và tiền vệ, không để đường chuyền xuyên tuyến đi qua.

Việt Nam được chuẩn bị để chịu đựng, không được chuẩn bị để tạo ra biến số. Điều đó hợp lý về mặt thực tế, nhưng nó cũng có nghĩa là quyền chủ động được trao cho đối thủ ngay từ phòng họp.

Chuyện bàn thua đến dễ là một tín hiệu đáng ghi. Nếu Nhật Bản mở tỷ số trong một tình huống bóng đổi chủ hoặc từ một pha bóng bổng ngoài biên, đó là lỗi của hệ thống chứ không phải của một cá nhân. Nhưng tôi không có mô tả bàn thắng, không có tên người ghi bàn, không có phút. Nên tôi để nó lại như một dấu hiệu, không nâng nó thành kết luận.

Hiệu số là một loại tiền tệ

Ở vòng bảng, hiệu số là một loại tiền tệ, và Việt Nam đang tiêu nó ở trận này để mua một cơ hội ở trận sau.

Thái Lan đã thua Nhật Bản 8-0. Nếu Việt Nam rời sân với một tỷ số khiêm tốn, đội bước vào lượt cuối với lợi thế hiệu số khoảng năm bàn so với Thái Lan — một khoản chênh không nhỏ trong một bảng đấu mà suất nhì có thể được phân định bằng hiệu số.

Điều đó dẫn tới một hệ quả chiến thuật mà ít người nói ra: ở tỷ số 0-2, việc dồn lên tìm bàn gỡ không phải là can đảm, mà là một quyết định có thể làm hỏng cả chiến dịch. Ba bàn thua thêm ở trận này có giá trị bằng một trận hòa ở trận sau.

Bảng E vận hành như hai giải đấu nằm chung một bảng

Nhật Bản ở một tầng. Việt Nam, Thái Lan và Trung Hoa Đài Bắc chia nhau suất còn lại. Nhật Bản có WE League chuyên nghiệp hoàn toàn, một hệ thống đào tạo trẻ khép kín và một giải quốc nội đủ mạnh để cầu thủ không phải ra nước ngoài mới tiến bộ. Việt Nam dựa vào nguồn lực của liên đoàn, vào các giải trong nước bán chuyên và vào một nhóm nhỏ cầu thủ tích lũy kinh nghiệm quốc tế.

Khoảng cách này không thể xóa trong một buổi tập. Nó chỉ có thể được thu hẹp trong mười năm.

Chi tiết đáng chú ý nhất của bảng E không nằm ở trận Nhật Bản. Nó nằm ở kết quả 2-1 của Trung Hoa Đài Bắc trước Việt Nam ở lượt đầu. Kết quả đó cho thấy suất nhì bảng đang bị tranh thật sự, và thứ bậc khu vực mà chúng ta vẫn mặc định không còn đúng như trước.

Điểm mù

Sau trận này, sẽ có hai luồng. Luồng thứ nhất nói rằng mọi thứ đã được tính trước, hạn chế bàn thua là kế hoạch chứ không phải sự đầu hàng. Luồng thứ hai nói rằng đội đã bước vào sân với tâm thế chờ đòn, và bốn mươi lăm phút đầu là bằng chứng. Tôi ngồi giữa hai luồng, và tôi không thấy cần phải chọn.

Nhưng tôi có ba điều muốn nói thẳng.

Thứ nhất, trận thua thật của chiến dịch này diễn ra trước Trung Hoa Đài Bắc, không phải trước Nhật Bản. Thua Nhật Bản là kịch bản mặc định. Mất điểm trước một đối thủ ngang tầm mới là bất thường. Đặt câu hỏi trách nhiệm vào trận hôm nay là đặt sai chỗ.

Thứ hai, chiến lược sinh tồn có cái giá của nó, và cái giá đó không hiện ra trên bảng tỷ số. Chín mươi phút không chạm bóng ở phần ba sân đối phương sẽ mài mòn phản xạ tấn công. Trận Thái Lan chỉ cách vài ngày. Một đội vừa chơi bốn mươi lăm phút chỉ để phá bóng sẽ bước vào trận quyết định với chân nặng hơn đầu.

Thứ ba, câu chuyện Nhật Bản quá mạnh rất dễ nghe. Chính vì dễ nghe, nó che mất câu hỏi khó: nguồn lực cho bóng đá nữ Việt Nam đang đi vào một chu kỳ giải đấu, hay vào một hệ thống?

Về chuyện ai chịu trách nhiệm cho hiệp một này, tôi không chia phe. Tôi chỉ ghi lại cách bia rơi và lời chửi thề của một thế hệ.

Chờ gì ở bốn mươi lăm phút còn lại

Bốn thứ tôi sẽ ghi vào sổ trong hiệp hai: tỷ số cuối cùng, số thẻ vàng của Việt Nam (thẻ có thể trở thành tiêu chí phân định cuối cùng nếu mọi thứ khác bằng nhau), số phút mà trụ cột được rút ra, và việc đội có giữ được cấu trúc khối hay không khi thể lực đi xuống.

Với tôi, trận của mùa giải này không phải trận hôm nay. Nó là trận gặp Thái Lan.

Có những buổi tối tôi chọn ở lại sân thay vì về nhà, và đổi lại một câu chuyện chưa ai kể. Đêm nay, câu chuyện đó là việc một nhóm ba trăm người ở Việt Nam, ở Đức, ở Tây Ban Nha cùng thức dậy lúc ba giờ sáng để xem một hiệp đấu mà họ biết trước là sẽ khó.

Bạn xem trận này để thắng, hay để đi tiếp?