Gladbach sa thải HLV Eugen Polanski sau ba vòng thua trắng: 0 điểm, 12 bàn thua và một bản án được viết từ trước

Đêm 12 tháng 9, tại Incheon, tôi ngồi trước màn hình lúc 22 giờ 30 để xem một trận bóng mà ở cái đất nước tôi đang sống, chẳng mấy ai để tâm. Gladbach tiếp Freiburg trên sân nhà. Phút 62, tỷ số là 4-0 cho đội khách. Phút 78, là 5-0.

Tôi tắt tiếng bình luận, để mặc hình ảnh nhấp nháy trên màn hình, và ngồi nghe tiếng quạt trần quay trong căn hộ tầng chín ở Songdo. Sân vận động trống không, nhưng tôi nghe thấy tim hàng nghìn người hâm mộ đập chung một nhịp. Và nhịp đó, thú thật, là nhịp của sự cam chịu. Không phải la ó. Không phải huýt sáo. Chỉ là thứ im lặng của một khán đài đã quá quen với việc mình bị bỏ rơi.

Hôm sau, Chủ nhật ngày 13 tháng 9 năm 2026, Borussia Mönchengladbach thông báo chấm dứt hợp tác với huấn luyện viên Eugen Polanski. Ba trận, ba thất bại, không một điểm. Một thông báo được soạn sẵn trong ngăn kéo, chỉ chờ đúng cái cớ.

65 tuổi, tôi vẫn thức đến 3 giờ sáng xem một trận đấu không ai quan tâm. Nhưng 49 năm ngồi trong nghề dạy tôi một điều: những bản án nghiêm khắc nhất của bóng đá chưa bao giờ được tuyên trên sân cỏ. Chúng được tuyên trong phòng họp, bằng những cái gật đầu lịch sự, trước khi bất kỳ ai kịp bấm nút thang máy.

Để hiểu vì sao một thông báo sa thải sau ba vòng đấu lại đáng nói, phải hiểu Gladbach là ai.

Đây là câu lạc bộ từng năm lần vô địch Bundesliga, vào các năm 2026, 2026, 2026, 2026 và 2026. Họ hai lần đoạt Cúp UEFA, các năm 2026 và 2026. Năm 2026, họ vào tới chung kết Cúp C1 châu Âu và thua Liverpool. Thế hệ của Berti Vogts, Jupp Heynckes, Rainer Bonhof và Allan Simonsen từng biến một thị trấn dệt may nhỏ ở vùng Lower Rhine thành trung tâm của bóng đá châu Âu. Biệt danh Die Fohlen, Những chú ngựa non, ra đời từ chính giai đoạn ấy.

Nửa thế kỷ sau, cái tên vẫn còn, sức nặng thì đã bốc hơi. Gladbach bây giờ là một câu lạc bộ cỡ trung, sống bằng học viện, bằng bán cầu thủ, và bằng niềm tin rằng quá khứ sẽ tự quay về nếu người ta đủ thành tâm.

Eugen Polanski sinh năm 2026, là người của nhà. Ông trưởng thành từ các đội trẻ Gladbach, khoác áo đội một trong nhiều mùa, rồi trở lại câu lạc bộ trong vai trò huấn luyện. Tháng 9 năm 2026, ông được giao ghế huấn luyện viên trưởng đội một.

Ba trận đầu của mùa giải mới diễn ra như một vụ tai nạn được quay chậm. Trận mở màn, Gladbach thua RB Leipzig 0-3. Vòng hai, họ thua đội mới lên hạng Elversberg 3-4, sau khi để thủng lưới ba lần trong hiệp hai. Vòng ba, thứ Bảy ngày 12 tháng 9, họ thua Freiburg 0-5 ngay trên sân nhà.

Cộng lại: không điểm, ghi 3 bàn, thủng lưới 12 bàn, hiệu số -9, đứng cuối bảng.

Giám đốc thể thao Rouven Schroeder nói trong thông báo của câu lạc bộ: “Dù đã có một giai đoạn tiền mùa giải tốt và một vài dấu hiệu đáng khích lệ, đội bóng vẫn không thể giành được những kết quả mà chúng tôi mong muốn tại Bundesliga. Những màn trình diễn gần đây cuối cùng đã dẫn chúng tôi tới kết luận rằng cần phải có sự thay đổi, và vì thế chúng tôi miễn nhiệm Eugen với hiệu lực tức thì.”

Cựu huấn luyện viên Mainz 05, Jan-Moritz Lichte, sẽ tạm quyền dẫn dắt đội bóng.

Đọc lại câu nói của Schroeder lần thứ ba, tôi dừng ở bốn chữ “giai đoạn tiền mùa giải tốt”.

Đó là câu chữ của một người đang tự bào chữa cho quyết định mình đã đưa ra từ mùa hè. Một giai đoạn tiền mùa giải tốt chưa bao giờ là bằng chứng cho bất cứ điều gì. Tôi đã ngồi đủ nhiều buổi tối để xem các đội bóng thắng 4-0, 5-1 trong tháng Bảy rồi sụp đổ trong tháng Chín. Bóng đá tiền mùa giải là một sản phẩm tiếp thị: nó bán vé, bán áo, bán hy vọng. Nó không trả lời được một câu hỏi nào về khả năng phòng ngự khi Freiburg tới chơi bóng ở đẳng cấp thật.

Vấn đề của Gladbach không nằm ở chiếc ghế huấn luyện viên. Vấn đề nằm ở chỗ ban lãnh đạo đã bổ nhiệm một cựu cầu thủ của câu lạc bộ vì anh ta là cựu cầu thủ của câu lạc bộ, rồi ba vòng sau lại sa thải anh ta vì anh ta chưa bao giờ được chuẩn bị để làm bất cứ điều gì khác.

Mười hai bàn thua trong ba trận, trung bình bốn bàn mỗi trận, không phải một tai nạn. Đó là một hệ thống. Ở Bundesliga, nơi pressing là tôn giáo mặc định, một đội bóng để mất bóng ở phần ba giữa sân sẽ nhận bàn thua trong vòng mười giây. Gladbach mất bóng ở phần ba giữa sân liên tục, và khoảng cách giữa hàng thủ với tuyến tiền vệ của họ rộng tới mức các cầu thủ đối phương có thể đi bộ vào vòng cấm rồi mới cần tăng tốc. Điều đáng sợ hơn cả là tính lặp lại: ba trận, ba kịch bản khác nhau, cùng một kiểu chết.

Hàng công cũng không cứu được ai. Ba bàn thắng của Gladbach trong ba vòng đấu đều nằm gọn trong một trận. Hai trận còn lại họ không ghi bàn. Một đội bóng phải thắng bằng cách ghi ba bàn mỗi trận thì không phải là một đội bóng, mà là một canh bạc.

Vòng hai mới là vòng đấu đáng nói nhất, không phải vòng ba.

Thua Freiburg 0-5 trên sân nhà là một nỗi nhục, nhưng Freiburg là đội bóng được huấn luyện bài bản, có cấu trúc rõ ràng, và ở một buổi tối mà mọi thứ vỡ vụn thì tỷ số có thể phóng đại bất cứ điều gì. Thua Elversberg mới là bản cáo trạng. Elversberg là đội vừa lên hạng. Gladbach ghi được ba bàn và vẫn thua. Ba bàn thua của họ đến trong hiệp hai, nghĩa là họ bước vào giờ nghỉ với thế trận vẫn còn nguyên vẹn, và bước ra khỏi giờ nghỉ với một hàng thủ tan chảy.

Nếu ba bàn thua đến sau giờ nghỉ, thì vấn đề không nằm ở thể lực. Nó nằm ở khả năng điều chỉnh. Một huấn luyện viên có mười lăm phút trong phòng thay đồ để sửa một lỗ hổng mà cả sân vận động đều nhìn thấy. Polanski không sửa được. Có thể ông không có đủ công cụ. Cũng có thể ông không biết phải sửa từ đâu. Cả hai khả năng đều dẫn tới cùng một chỗ.

Ở tuổi 65, tôi đã nhìn quá nhiều câu lạc bộ đi theo con đường này. Họ gọi đó là “bản sắc”, là “DNA”, là “truyền thống”. Tôi gọi nó là một cách trì hoãn việc xây dựng. Học viện của một câu lạc bộ lớn là một kho tích trữ nhân tài, và tôi nói thẳng: dưới 10% cầu thủ tốt nghiệp học viện thực sự có một con đường đàng hoàng lên đội một. Phần còn lại làm dày đội hình dự bị, làm đẹp báo cáo tài chính, hoặc bị bán cho một câu lạc bộ hạng hai ở Áo. Những câu lạc bộ tin rằng học viện của họ là một kế hoạch chiến thuật thường nhầm lẫn giữa một tấm vé vào cửa và một con đường ra sân.

Việc bổ nhiệm Polanski nằm chính xác trong khuôn mẫu đó. Một người của nhà, một người hiểu văn hóa câu lạc bộ, một người sẽ không đòi hỏi nhiều, một người mà khán đài sẽ kiên nhẫn hơn mức họ kiên nhẫn với người ngoài. Ban lãnh đạo gọi đó là canh bạc thông minh. Tôi gọi đó là sự thiếu quyết đoán được trang điểm bằng tình cảm.

Và đây là chỗ tôi phải nói tới sự im lặng.

Khi cả phòng họp báo im lặng, tôi biết mình vừa chạm đúng chỗ đau. Năm 2026, ở tuổi 56, tôi ngồi trong một phòng họp báo toàn đàn ông sau trận Incheon United thua 0-3, và tôi hỏi thẳng huấn luyện viên rằng để một trung vệ 35 tuổi đá cặp với một hậu vệ trẻ 20 tuổi có phải là tự sát hay không. Cả phòng cười. Huấn luyện viên im lặng mười giây rồi thừa nhận. Đàn ông có thể coi thường tôi, nhưng họ không thể coi thường câu hỏi của tôi.

Thông báo của Gladbach cũng im lặng theo một cách khác. Không có tên cầu thủ nào. Không có lời thú nhận nào về sai lầm trong kế hoạch chuyển nhượng. Không có lời giải thích nào về việc vì sao một đội bóng để thủng lưới mười hai bàn trong ba trận lại có thể bước vào mùa giải với hàng thủ đó. Sự chỉn chu trong câu chữ chính là dấu hiệu. Một người thật sự chịu trách nhiệm sẽ nói những câu vụng về.

Tôi có thể sai ở đâu?

Tôi có thể sai ở chỗ đánh giá quá thấp chất lượng đội hình. Có khả năng thật rằng Gladbach đang sở hữu một trong ba đội hình yếu nhất giải, và trong trường hợp đó, không huấn luyện viên nào sống sót nổi với 0 điểm và hiệu số -9. Bất kỳ ai ngồi vào ghế đó cũng sẽ bị sa thải, và việc phân tích sâu về cấu trúc chỉ là cách nói vòng vo cho một sự thật đơn giản: đội bóng không đủ giỏi.

Tôi cũng có thể sai ở chỗ đánh giá thấp Lichte. Ông từng dẫn dắt Mainz 05, ông biết Bundesliga, và một huấn luyện viên tạm quyền ở một câu lạc bộ đang khủng hoảng thường có được thứ mà người ta gọi là cú hích đổi thay. Những đội bóng sợ hãi thường chơi tốt hơn khi không còn ai để đổ lỗi.

Và tôi thừa nhận một khả năng nữa: có lẽ Polanski không hề sai. Có lẽ ông chỉ nhận một công việc mà không một người tỉnh táo nào nên nhận vào thời điểm đó. Nếu đó là sự thật, thì bản án hôm nay không dành cho ông ta. Nó dành cho những người đã ký hợp đồng với ông ta rồi ba tháng sau tự hỏi vì sao mình không thắng.

Người ta ghét tôi vì tôi nói trước, rồi họ nhớ tôi vì tôi nói đúng. Nên tôi nói trước lần nữa, công khai, có thể kiểm chứng: đến kỳ nghỉ đông, Gladbach sẽ chưa chạm mốc hai mươi điểm. Và huấn luyện viên chính thức tiếp theo của họ sẽ không phải là một cựu cầu thủ của câu lạc bộ.

Tôi cũng cược rằng Lichte sẽ không được ký hợp đồng dài hạn. Không phải vì ông ấy kém. Mà vì ban lãnh đạo Gladbach vẫn chưa trả lời được câu hỏi mà họ phải trả lời trước khi ký hợp đồng với bất kỳ ai: câu lạc bộ này muốn trở thành cái gì vào năm 2030?

Sa thải một huấn luyện viên là việc dễ nhất trong bóng đá. Nó chỉ cần một cuộc họp, một bản thông cáo, và một chữ ký. Xây dựng một đội bóng cần một người dám nói ra những câu mà không ai muốn nghe, và đủ kiên nhẫn để chịu đựng việc bị hiểu sai trong mười tám tháng đầu.

Polanski ra đi sau ba trận. Gladbach vẫn còn nguyên câu hỏi cũ, chỉ đổi người ngồi trả lời.

Và nếu mùa đông này họ lại sa thải thêm một người nữa, thì các bạn biết chính xác vấn đề nằm ở đâu rồi đấy.